Waneer uw Linuxserver of -computer nogal traag is gaat u zich misschien afvragen of het geheugen wellicht uitgebreid moet worden. Maar is dat echt nodig? Bekijk het eens vanuit TOP.

Door het commando top in te typen krijgt u een programma dat de processen weergeeft. Elke 5 seconden worden de gegevens opnieuw geladen. Zo toont het u de systeemprestaties in werkelijke tijd.

In de eerste regel ziet u hoe lang de server al aanstaat: hier 16 dagen, 3 uur een 23 minuten. De load average van de laatste 1, 5 en 15 minuten. U krijgt dan een goede indruk en niet alleen een momentopname. De waarde is aantal CPU’s x 1.00. Alles daaronder zegt dat het systeem capaciteit over heeft. Daarboven dan zullen processen in de wachtrij geraken totdat er tijd voor ze is.

De tasks-regel geeft aan hoeveel processen er zijn. Zombies zijn processen die klaar zijn maar niet afgesloten. Ze staan nog open en u zou ze handmatig moeten beëndigen. Stopped zijn processen waar u ook naar moet kijken. Ze wachten tot ze de opdracht krijgen verder te gaan.

Op de CPU(s) regel moet u letten op us (User Space processen) en sy (Systeem processen). De laatste zal meer drukken op het systeem. De derde belangrijke is de wa. Dit zijn processen die wachten op I/O bronnen. Als dit hoog is, samen met een hoge load average dan heeft u een probleem. Wellicht is dat een geheugenprobleem. Hieronder ziet u dat 94,9% idle is: processen die niets te doen hebben.

Het commando free

Druk op de q-toets om top te stoppen. Hoewel in top de “free” informatie al gegeven wordt, doen we dat toch liever met het commando free. Omdat deze ook een samenvatting maakt. En omdat de parameter -m het geheel in MegaBytes geeft en dat is toch wat handiger te lezen.

U ziet dat er totaal 3 GB aan RAM is. Slechts 390MB is vrij. Terwijl er volgens top nauwelijks processen actief zijn! U ziet ook dat er 1/2GB aan buffers zijn en 1,2GB aan cached. Buffers en cached zijn in het kort gezegd gegevens die voor het gemak in RAM staan en nog moeten worden weggeschreven. Het mooie is dat als er RAM-geheugen nodig is de buffers/cached in milisecondes worden geleegd. Feitelijk is er veel meer werkgeheugen beschikbaar. Dat zien we in de samenvatting -/+buffers/cache: 2,1GB in plaats van 390MB is free!! We hoeven het geheugen helemaal niet uit te breiden.

Onderaan zien we de swap. Kort door de bocht gesproken moet deze eigenlijk geheel vrij zijn. Een klein beetje data in de swap is normaal. Sommige programma’s zijn geprogrammeerd om swap zelfs flink te gebruiken (Oracle enSAP bijvoorbeeld). Maar doorgaans is swap alleen aan het vollopen als er te weinig werkgeheugen is voor het systeem.

Top gebruiken

In top heeft u de mogelijkheid om processen (zombies bijvoorbeeld) te beëndigen. Druk op K. Geef de PID op. En stuur het proces signaal15. Werkt dat niet dan kan het grovere signaal 9 gebruikt worden. Met de R toets kan het proces meer of minder prioriteit gegeven worden. -20 (hoog) tot 19 (laag). Alleen root kan minwaarden geven en -20 betekent echt dat alleen het betreffende proces aandacht krijgt. Gebruik ? om een overzicht van sneltoetsen te krijgen. De Q sluit top af. man of info top en man of info free vertelt u nog meer.

Conclusie

Top zal u laten zien of werkgeheugen uitbreiden nodig is. Of dat uw CPU het niet aankan. Of anders dat het specifieke processen zijn die een bottleneck veroorzaken. Wellicht moeten die programma’s eens geupgrade of opnieuw gecompileerd worden. Kortom: hoe simpel top (en free) ook lijken, ze geven uw een hands-on op de systeemprestaties. Na het lezen van dit artikel (mede geÏnspireerd door een artikel van Sander van Vugt in Linux Magazine maart 2009), begrijpt u meer van wat u met top en free kunt zien.